Từ tháng 6/2026, hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà được bán tối đa 50% sản lượng điện dư lên lưới quốc gia — gấp 2,5 lần mức 20% trước đó. Thủ tục cũng đơn giản hơn nhiều so với hình dung của phần lớn mọi người: với hệ dưới 100kW đấu nối lưới, bạn chỉ cần thông báo chứ không phải xin phép.
Bài viết này đi qua đúng những gì bạn cần làm: ai được bán, bán được bao nhiêu, giá tính thế nào, hồ sơ gồm gì và nộp ở đâu. Mọi căn cứ pháp lý và số liệu đều dẫn nguồn văn bản hoặc báo chí chính thống.
Mục lục
Được bán bao nhiêu phần trăm điện dư?
Theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP ban hành ngày 26/6/2026, sản lượng điện dư của hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu được bán tối đa 50%, đo tại đầu ra của inverter. Trước đó, Nghị định 58/2025/NĐ-CP chỉ cho phép mức 20%.
Có hai trường hợp được vượt mức 50%:
- Từ nay đến hết ngày 31/12/2030, tỷ lệ có thể cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối bảo đảm khả năng tiếp nhận.
- Khu vực miền núi, biên giới, hải đảo chưa có lưới điện quốc gia được mua bán không giới hạn tỷ lệ.
Chính sách này áp dụng cho nhà ở riêng lẻ, công trình công sở và các hệ thống đấu nối lưới hạ áp phù hợp quy hoạch (Báo Chính phủ, 6/2026).
Ai mua và giá điện dư được tính thế nào?
EVN là đơn vị duy nhất mua điện dư từ các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện. Giá mua không cố định mà được xác định theo mức bình quân liền kề của thị trường điện do cơ quan điều hành công bố, và bị khống chế trần bằng giá tối đa trong khung giá phát điện mặt trời. Việc thanh toán căn cứ vào số đo trên công tơ.
Điểm cần hiểu đúng: đây không phải cơ chế giá cố định 20 năm như giai đoạn FIT trước kia. Giá thay đổi theo thị trường, nên khi tính bài toán đầu tư, bạn không nên xem tiền bán điện dư là nguồn thu chắc chắn và ổn định.
Tính đến thời điểm ban hành nghị định, cả nước có khoảng 103.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất 9.500 MW. Mục tiêu đến 2030 là 50% tòa nhà công sở và nhà dân sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu (VnExpress, 6/2026).
Thông báo hay xin phép? Phân biệt cho đúng
Đây là chỗ nhiều người hiểu sai và lo lắng không cần thiết. Theo Bộ Công Thương, người dân lắp điện mặt trời mái nhà chỉ cần thông báo, không phải xin giấy phép.
Ông Bùi Quốc Hưng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, cho biết cơ chế hiện nay không yêu cầu xin phép hay thủ tục phức tạp, chỉ cần thông báo đơn giản để bảo đảm hệ thống vận hành hợp lý (Báo Chính phủ, 10/2025).
Trường hợp chỉ cần thông báo
- Hệ tự sản tự tiêu không đấu nối với lưới điện quốc gia.
- Hộ gia đình lắp dưới 100kW có đấu nối lưới điện quốc gia.
- Tổ chức, cá nhân lắp dưới 1.000kW nhưng không bán điện dư.
Trường hợp cần thêm thủ tục
Tổ chức, cá nhân có bán điện dư phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép hoạt động điện lực, trừ các trường hợp được miễn theo quy định. Với hộ gia đình quy mô nhỏ, phần lớn thuộc diện được miễn — nhưng nên hỏi trực tiếp điện lực địa phương thay vì tự suy đoán, vì điều kiện miễn trừ phụ thuộc quy mô và hình thức đấu nối cụ thể.
Hồ sơ gồm những gì và nộp ở đâu?
Hồ sơ thông báo rất gọn, chỉ gồm hai giấy tờ:
- Một văn bản đề nghị theo mẫu quy định.
- Một thông báo xác nhận đã lắp đặt.
Nơi nộp: cổng thông tin điện tử cấp xã hoặc đơn vị điện lực địa phương. Một số trường hợp nộp qua Sở Công Thương. Bạn có thể nộp trực tuyến hoặc qua đường bưu điện, và không phải chờ phản hồi — đây là cơ chế thông báo, không phải cơ chế phê duyệt.
Sau khi tiếp nhận thông báo, đơn vị điện lực sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để hỗ trợ, kiểm tra kỹ thuật và đưa hệ thống vào vận hành.
Công tơ hai chiều: điều kiện bắt buộc để bán điện
Muốn bán điện dư, hệ thống bắt buộc phải có công tơ hai chiều và thiết bị chống phát ngược phù hợp. Công tơ hai chiều ghi nhận riêng hai chiều: lượng điện bạn mua từ lưới và lượng điện bạn đẩy lên lưới — đây là căn cứ để EVN thanh toán.
Việc lắp công tơ hai chiều do ngành điện thực hiện sau khi bạn hoàn tất thông báo. Nếu hệ thống chưa có công tơ hai chiều, phần điện dư sẽ đẩy lên lưới mà không được ghi nhận — tức là bạn cho không, không nhận được đồng nào.
Đây cũng là lý do nên trao đổi với đơn vị thi công ngay từ khâu thiết kế. Xem thêm quy trình lắp điện NLMT cho hộ gia đình để hình dung bước đăng ký công tơ nằm ở đâu trong toàn bộ tiến trình.
Có nên thiết kế hệ lớn hơn để bán điện dư không?
Mức 50% khiến việc lắp công suất lớn hơn nhu cầu tức thời trở nên hợp lý hơn trước. Nhưng cần cân nhắc ba điểm.
Thứ nhất, giá điện dư biến động theo thị trường và có trần, nên không thể tính như một khoản thu cố định. Thứ hai, phần điện bạn tự dùng luôn có giá trị cao hơn phần bán ra, vì nó thay thế trực tiếp điện mua từ lưới ở bậc giá cao. Thứ ba, công suất càng lớn thì chi phí đầu tư ban đầu càng tăng, kéo dài thời gian hoàn vốn nếu tỷ lệ tự dùng thấp.
Nguyên tắc thực dụng: ưu tiên thiết kế bám theo mức tiêu thụ ban ngày thực tế, coi phần bán dư là khoản bù thêm chứ không phải mục tiêu chính. Nếu chưa rõ nhà mình cần bao nhiêu kWp, tham khảo cách tính tại 1kW cần bao nhiêu tấm pin năng lượng mặt trời, và đối chiếu chi phí tại báo giá lắp đặt điện mặt trời hộ gia đình trọn gói.
Với hộ hay mất điện hoặc muốn tăng tỷ lệ tự dùng vào buổi tối, phương án hybrid kèm lưu trữ đáng cân nhắc hơn là lắp thật lớn để bán — xem so sánh tại điện mặt trời hòa lưới và độc lập.
Câu hỏi thường gặp về thủ tục bán điện dư
Không thông báo khi lắp điện mặt trời có bị phạt không?
Thông báo là yêu cầu bắt buộc theo quy định hiện hành, và đã có đề xuất chế tài với trường hợp không thực hiện. Thủ tục vốn rất đơn giản, nên không có lý do gì để bỏ qua bước này.
Bao lâu thì được duyệt sau khi nộp hồ sơ?
Đây là cơ chế thông báo chứ không phải phê duyệt, nên bạn không phải chờ phản hồi mới được vận hành. Sau khi tiếp nhận, đơn vị điện lực sẽ chủ động phối hợp kiểm tra kỹ thuật.
Hộ gia đình bán điện dư có phải xin giấy phép hoạt động điện lực không?
Về nguyên tắc, bên bán điện dư phải thực hiện thủ tục này, trừ các trường hợp được miễn theo quy định. Hộ gia đình quy mô nhỏ phần lớn thuộc diện miễn, nhưng nên xác nhận trực tiếp với điện lực địa phương.
Điện dư bán được bao nhiêu tiền mỗi tháng?
Không có con số chung, vì phụ thuộc sản lượng dư thực tế, tỷ lệ tự dùng và giá thị trường điện từng thời kỳ. Cách ước lượng đúng là dựa trên sản lượng thực đo của hệ thống sau khi vận hành, không phải ước tính trước khi lắp.
Đã lắp hệ thống từ trước 2026 thì có được hưởng mức 50% không?
Chính sách áp dụng theo quy định tại thời điểm hiện hành, nhưng thủ tục và điều kiện kỹ thuật với hệ đã lắp có thể khác. Nên liên hệ điện lực địa phương để được hướng dẫn cho đúng trường hợp của mình.
Cần hỗ trợ thủ tục? VTSolar khảo sát và tư vấn miễn phí
Thủ tục tuy đơn giản nhưng vẫn cần hồ sơ kỹ thuật đúng chuẩn và hệ thống đáp ứng điều kiện đấu nối. Đội ngũ kỹ thuật VTSolar khảo sát mái nhà, tư vấn công suất phù hợp với mức tiêu thụ thực tế của gia đình và hướng dẫn cụ thể các bước cần làm việc với ngành điện.
Đặt lịch khảo sát miễn phí — kỹ sư sẽ đến tận nơi đo đạc và gửi phương án chi tiết.
