Điện mặt trời cho khách sạn và homestay là bài toán khác hẳn nhà ở, vì cơ sở lưu trú có một đặc điểm riêng: tiền điện là chi phí vận hành cố định lớn, nhưng công suất tiêu thụ lại dao động mạnh theo mùa du lịch. Mùa cao điểm kín phòng thì hóa đơn tăng vọt; mùa thấp điểm lại xuống thấp.
Bài viết này phân tích cách thiết kế hệ thống phù hợp với đặc thù dao động đó, và những lợi ích ngoài tiền điện mà cơ sở lưu trú nhận được.
Mục lục
Phụ tải nào phù hợp với điện mặt trời cho khách sạn?
Cần nhìn theo từng nhóm thiết bị thay vì tổng chung.
Nhóm chạy ban ngày, hợp nhất: máy bơm nước, hệ thống lọc và sưởi hồ bơi, điều hòa khu vực chung như sảnh và nhà hàng, máy giặt và máy sấy công nghiệp, bếp và thiết bị chế biến. Đây là phần điện mặt trời phục vụ trực tiếp, tỷ lệ tự dùng cao.
Nhóm chạy 24/7: tủ lạnh, tủ đông, hệ thống mạng và camera, thang máy, chiếu sáng hành lang. Phần ban ngày được điện mặt trời gánh, phần ban đêm vẫn lấy từ lưới.
Nhóm dùng ban đêm: điều hòa trong phòng khách, chiếu sáng phòng, bình nóng lạnh. Phần này điện mặt trời không phục vụ được trừ khi có lưu trữ.
Với khách sạn có hồ bơi, giặt là tại chỗ hoặc nhà hàng phục vụ ban ngày, tỷ lệ tự dùng thường rất tốt. Với homestay nhỏ chủ yếu cho khách ngủ qua đêm thì thấp hơn.
Thiết kế điện mặt trời cho khách sạn theo phụ tải mùa vụ
Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với nhà xưởng vốn chạy đều quanh năm.
Nguyên tắc: thiết kế bám theo phụ tải nền của mùa thấp điểm, không theo đỉnh mùa cao điểm. Lý do đơn giản — nếu thiết kế theo đỉnh, thì suốt những tháng vắng khách hệ thống sẽ dư điện phải bán lên lưới với giá thấp hơn giá mua, kéo dài thời gian hoàn vốn.
Ngược lại, thiết kế bám phụ tải nền nghĩa là gần như toàn bộ điện làm ra đều được dùng ngay, cả mùa vắng lẫn mùa đông khách. Phần thiếu hụt trong mùa cao điểm vẫn lấy từ lưới như bình thường.
Để làm được điều này cần dữ liệu tiêu thụ đủ 12 tháng chứ không chỉ vài tháng gần nhất — nếu lấy dữ liệu mùa cao điểm làm chuẩn sẽ thiết kế thừa. Cách tính hoàn vốn xem tại thời gian hoàn vốn điện mặt trời.
Nước nóng: dùng điện mặt trời hay máy nước nóng năng lượng mặt trời?
Với cơ sở lưu trú, nước nóng là phụ tải lớn và đây là chỗ nhiều chủ cơ sở phân vân giữa hai giải pháp nghe tên rất giống nhau nhưng hoạt động khác hẳn.
Máy nước nóng năng lượng mặt trời dùng ống hoặc tấm thu nhiệt để làm nóng nước trực tiếp, không qua điện. Thiết bị này chỉ làm được một việc là đun nước, nhưng làm việc đó rất trực tiếp.
Điện mặt trời cho khách sạn tạo ra điện, rồi điện đó dùng cho bình nóng lạnh hoặc máy bơm nhiệt. Kém trực tiếp hơn cho riêng việc đun nước, nhưng linh hoạt hơn nhiều: điện làm ra có thể chạy điều hòa, giặt là, bơm nước hay bất kỳ thiết bị nào, và phần dư còn bán được lên lưới.
Cách chọn thực dụng: nếu nhu cầu nước nóng rất lớn và đều đặn — nhiều phòng, khu spa, hồ bơi nước ấm — thì hai giải pháp có thể kết hợp, máy nước nóng năng lượng mặt trời lo phần nước nóng nền, còn điện mặt trời lo các phụ tải điện khác. Nếu chỉ cần đầu tư một hệ thống, điện mặt trời cho khách sạn thường mang lại giá trị sử dụng rộng hơn.
Một điểm cần lưu ý: máy bơm nhiệt đun nước tiêu thụ ít điện hơn nhiều so với bình nóng lạnh điện trở thông thường. Nếu đang cân nhắc cải tạo, thay bình nóng lạnh sang máy bơm nhiệt trước rồi mới tính công suất điện mặt trời sẽ giúp tránh lắp thừa.
Lợi ích ngoài tiền điện
Với ngành lưu trú, có hai giá trị mà nhà xưởng không có.
Tiêu chí bền vững trong đánh giá của khách. Nhiều nền tảng đặt phòng quốc tế và khách doanh nghiệp quan tâm tới cam kết môi trường của cơ sở lưu trú. Một hệ điện mặt trời nhìn thấy được, kèm số liệu sản lượng cụ thể, là bằng chứng cụ thể hơn nhiều so với lời tuyên bố chung chung.
Chủ động khi mất điện. Với khách sạn, mất điện là trải nghiệm khách nhớ lâu và dễ thành đánh giá xấu. Hệ hybrid có lưu trữ giúp duy trì các tải thiết yếu như chiếu sáng hành lang, thang máy, mạng wifi và tủ lạnh trong thời gian mất điện. Xem pin lưu trữ Lithium.
Đặc thù cho cơ sở lưu trú tại Đà Lạt
Đà Lạt là địa bàn tập trung nhiều khách sạn và homestay nhất tỉnh Lâm Đồng, nhưng cũng là vùng nhiều mây nhất — sản lượng mỗi kWp thấp hơn vùng ven biển.
Bù lại có hai điểm thuận lợi. Thứ nhất, nhiệt độ thấp giúp tấm pin vận hành gần công suất danh định hơn, vì hiệu suất tấm pin giảm khi cell nóng lên. Thứ hai, nhiều cơ sở tại đây có bình nóng lạnh và hệ sưởi — phụ tải lớn, và phần chạy ban ngày để chuẩn bị nước nóng cho buổi tối hoàn toàn có thể dùng điện mặt trời.
Chi tiết về điều kiện nắng từng vùng trong tỉnh xem tại lắp điện mặt trời tại Lâm Đồng.
Ba lưu ý khi thi công cơ sở đang hoạt động
Tiếng ồn và lịch thi công. Khoan bắt khung giàn gây ồn. Nên thống nhất khung giờ thi công tránh giờ khách nghỉ, và cân nhắc thi công vào mùa thấp điểm.
Thẩm mỹ kiến trúc. Với cơ sở lưu trú, hình thức bên ngoài là một phần sản phẩm. Cần bàn trước về vị trí lắp sao cho không phá vỡ mặt tiền hay tầm nhìn từ phòng khách. Mái ngói kiểu cổ ở Đà Lạt cần phương án khung giàn riêng.
An toàn và lối tiếp cận. Không phủ kín mái, chừa lối bảo trì và lối cho lực lượng chữa cháy. Xem an toàn PCCC cho hệ điện mặt trời mái nhà.
Câu hỏi thường gặp về điện mặt trời cho khách sạn
Homestay nhỏ 5 đến 10 phòng có nên lắp không?
Tùy hóa đơn tiền điện và cơ cấu phụ tải. Nếu có giặt là tại chỗ, bếp phục vụ ăn sáng hoặc bơm nước chạy nhiều thì đáng cân nhắc. Nếu chỉ cho khách ngủ qua đêm, phần lớn điện dùng vào ban đêm nên hiệu quả thấp hơn.
Mùa vắng khách hệ thống có lãng phí không?
Không, nếu thiết kế bám phụ tải nền ngay từ đầu. Phần dư nếu có vẫn bán được lên lưới theo quy định hiện hành, tối đa 50% sản lượng dư.
Có nên lắp hệ hybrid để phục vụ điều hòa ban đêm?
Cần tính kỹ. Điều hòa toàn bộ phòng khách là phụ tải rất lớn, dung lượng pin cần để gánh qua đêm sẽ rất đắt. Thường hợp lý hơn là dùng pin cho các tải thiết yếu khi mất điện, không phải để chạy điều hòa cả đêm.
Khách sạn thuê mặt bằng thì sao?
Cần thỏa thuận với chủ mặt bằng về việc lắp trên mái, thời hạn hợp đồng thuê và xử lý khi kết thúc hợp đồng — hệ thống có tuổi thọ dài hơn hầu hết hợp đồng thuê.
Có được khấu hao và hạch toán chi phí không?
Hệ thống là tài sản cố định, được khấu hao theo quy định kế toán hiện hành. Nên trao đổi với kế toán ngay từ đầu dự án.
Khảo sát miễn phí cho cơ sở lưu trú
Với điện mặt trời cho khách sạn và homestay, thiết kế đúng phụ thuộc vào biểu đồ phụ tải cả năm chứ không phải diện tích mái. VTSolar phân tích dữ liệu tiêu thụ theo mùa và đề xuất công suất bám phụ tải nền.
Đặt lịch khảo sát miễn phí. Tham khảo báo giá lắp đặt để hình dung mức đầu tư.
