Khi nhận báo giá, bạn sẽ thấy tên công nghệ tấm pin viết tắt như PERC, TOPCon hay HJT. Đây không phải chiêu tiếp thị mà là ba thế hệ công nghệ tế bào quang điện khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu suất và giá.
Trả lời ngắn: trong các công nghệ tấm pin hiện nay, TOPCon là công nghệ chủ đạo của ngành, thay thế PERC vốn đã chạm giới hạn hiệu suất. HJT có ưu thế riêng ở môi trường nóng nhưng giá cao hơn. Với hộ gia đình, TOPCon thường là điểm cân bằng hợp lý nhất giữa hiệu suất, giá và độ sẵn có.
Mục lục
Ba công nghệ tấm pin khác nhau ở đâu?
PERC — thế hệ trước, đã chạm trần
PERC từng là công nghệ phổ biến nhất suốt nhiều năm nhờ chi phí sản xuất thấp. Nhưng nó đã tiệm cận giới hạn hiệu suất về mặt vật lý, khiến các nhà sản xuất chuyển hướng đầu tư sang thế hệ mới. Tính đến năm 2024, TOPCon đã chính thức vượt PERC để trở thành công nghệ tế bào chủ đạo của ngành quang điện (pv magazine).
Điều này không có nghĩa tấm PERC đang dùng là kém. Nó vẫn hoạt động tốt suốt vòng đời. Nhưng nếu lắp mới hôm nay, chọn PERC nghĩa là mua công nghệ đang bị loại dần khỏi dây chuyền sản xuất — về lâu dài có thể khó tìm tấm thay thế cùng loại.
TOPCon — chủ đạo hiện nay
TOPCon cải tiến cấu trúc mặt sau của tế bào để giảm tổn thất, cho hiệu suất cao hơn PERC rõ rệt. Về kỷ lục phòng thí nghiệm, JinkoSolar đạt 26,66% cho tế bào TOPCon quy mô công nghiệp trên wafer kích thước M10, được tổ chức độc lập kiểm chứng, và 27,02% ở quy mô thí nghiệm.
Cần phân biệt: đây là hiệu suất tế bào trong điều kiện kỷ lục, không phải hiệu suất tấm pin thương mại bạn mua. Tấm thương mại luôn thấp hơn con số kỷ lục. Nhưng xu hướng thì rõ — TOPCon còn dư địa phát triển trong khi PERC thì không.
HJT — hiệu suất cao, giá cao
HJT (dị thể) kết hợp hai loại vật liệu silic, cho hiệu suất cao và chịu nhiệt tốt — hệ số suy giảm công suất theo nhiệt độ thấp hơn, nên phù hợp với khí hậu nóng.
Tuy nhiên khoảng cách với TOPCon đang thu hẹp nhanh. Các nhà nghiên cứu tại Úc ghi nhận TOPCon đã rút ngắn chênh lệch điện áp hở mạch với HJT xuống dưới 10 mV, đồng thời có khả năng dung sai wafer tốt hơn và dễ mở rộng quy mô công nghiệp hơn. Kết quả là dù hiệu suất nhỉnh hơn một chút, HJT chưa chắc cho chi phí điện quy dẫn thấp hơn TOPCon (pv magazine).
Hiệu suất cao hơn có nghĩa gì với túi tiền?
Hiệu suất tấm pin quyết định bao nhiêu công suất lắp được trên một mét vuông mái, chứ không quyết định trực tiếp bạn tiết kiệm bao nhiêu tiền điện.
Nghĩa là: nếu mái rộng thoải mái, hiệu suất cao không mang lại nhiều lợi ích — bạn chỉ cần lắp thêm tấm là đạt cùng công suất, với chi phí có khi còn thấp hơn. Hiệu suất cao thực sự đáng tiền khi mái chật và bạn muốn nhồi được nhiều kWp nhất có thể vào diện tích hạn chế.
Cách quy đổi từ công suất sang số tấm xem tại 1kW cần bao nhiêu tấm pin năng lượng mặt trời.
Còn perovskite thì sao?
Đây là công nghệ đang được nhắc nhiều. Pin xếp lớp perovskite trên nền silic đã đạt hiệu suất mô-đun kỷ lục 30,4%, trong đó khoảng 22% đến từ lớp silic và 8% từ lớp perovskite.
Nhưng cần thực tế: đây vẫn là công nghệ ở giai đoạn kỷ lục phòng thí nghiệm và sản phẩm đầu tiên ra thị trường, chưa phải thứ có sẵn cho mái nhà dân với giá hợp lý và lịch sử độ bền đã kiểm chứng. Không nên trì hoãn việc lắp đặt để chờ perovskite — điện tiết kiệm được trong những năm chờ đợi lớn hơn phần hiệu suất tăng thêm.
Điều quan trọng hơn cả tên công nghệ tấm pin
Trong thực tế thi công, ba thứ sau ảnh hưởng tới kết quả nhiều hơn việc tấm mang nhãn TOPCon hay PERC.
Chứng nhận tiêu chuẩn. Yêu cầu xem chứng nhận IEC 61215 (độ bền trước điều kiện môi trường) và IEC 61730 (an toàn điện, chống cháy). Đây là hai tiêu chuẩn được áp dụng rộng rãi trong ngành và là căn cứ khách quan để đánh giá, thay vì tin vào lời giới thiệu.
Bảng bảo hành hiệu suất. Nhà sản xuất công bố mức công suất tối thiểu còn lại sau 10 năm và sau 25 năm. Đây mới là cam kết có giá trị pháp lý về độ bền, và nó khác nhau giữa các hãng dù cùng công nghệ.
Hệ số nhiệt độ. Việt Nam nắng nóng, mà mọi tấm pin đều mất công suất khi cell nóng lên. Hệ số nhiệt độ càng thấp thì tấm càng ít bị ảnh hưởng — thông số này quan trọng với vùng ven biển nắng gắt hơn là với vùng cao mát mẻ như Đà Lạt.
Câu hỏi thường gặp về công nghệ tấm pin
Tấm TOPCon đắt hơn PERC bao nhiêu?
Chênh lệch thay đổi theo thời điểm và lô hàng. Điều đáng lưu ý hơn là PERC đang bị thu hẹp sản xuất, nên khoảng cách giá có xu hướng giảm dần theo thời gian.
Mono và poly khác gì với TOPCon, PERC?
Đây là hai cách phân loại khác nhau. Mono/poly nói về cấu trúc tinh thể của wafer, còn PERC/TOPCon/HJT nói về kiến trúc tế bào. Hầu hết tấm pin hiện nay đều dùng wafer đơn tinh thể (mono).
Nên chọn hãng nào?
Quan trọng hơn tên hãng là hãng đó có đại diện bảo hành tại Việt Nam hay không, và bảng bảo hành hiệu suất ghi cụ thể thế nào. Bảo hành 25 năm từ một hãng không có kênh xử lý trong nước thì giá trị thực tế rất hạn chế.
Tấm hai mặt (bifacial) có nên dùng cho nhà dân?
Tấm hai mặt thu thêm ánh sáng phản xạ từ bề mặt phía dưới, nên chỉ phát huy khi lắp trên nền sáng màu, có khoảng hở phía sau. Áp sát mái tôn nhà dân thì lợi ích không đáng kể so với chênh lệch giá.
Làm sao biết tấm được chào có đúng công nghệ như quảng cáo?
Yêu cầu datasheet chính hãng của đúng model được chào, kèm chứng từ CO/CQ. Trên datasheet có ghi rõ loại tế bào, hiệu suất mô-đun, hệ số nhiệt độ và bảng bảo hành hiệu suất.
Cần tư vấn chọn tấm pin phù hợp?
Chọn công nghệ tấm pin đúng phụ thuộc vào diện tích mái, khí hậu khu vực và ngân sách. Mái chật ở vùng nắng gắt và mái rộng ở vùng mát cần hai phương án khác nhau.
Đặt lịch khảo sát miễn phí — kỹ sư VTSolar khảo sát và đề xuất loại tấm phù hợp. Xem thêm cách chọn inverter và báo giá lắp đặt trọn gói.
